سلطان محمد مطربي سمرقندي
110
تذكرة الشعراء ( فارسي )
بدينطريق قسمتهاى ديگر علم و فن فراگرفتهاش را يكبهيك ذكر نموده ، استادان خود را به نيكى يادآور شده است . علاوه بر اينها در زمان مطربى ، مانند دوران پيشين معمول بوده است كه شعرا ، به نام اين يا آن امير و سلطان ، موافق معلومات به دست آمده ، قصيدهاى مدحيّه نوشته ، جايزه و خلعت دريافت مىكردند . مطربى نيز ، از اين رهگذر استفادهها نموده است . وى در اين خصوص مىنويسد كه قصيدهء مدحيّه گفته و به حاجى دورمان اتاليق ، بخشيده خلعت و جايزه دريافت كرده است : « اين كمينه گاهى در سمرقند فردوسمانند ، به ملازمتش مشرف مىگرديدم و از خوان نوال احسانش ، بهرهور گرديده ، به مدّاحى ذات مستجمع صفاتش ، عرصهء ميدان سخنورى را ، به قدم نكتهپرورى مىنورديدم ، اشعار مطبوع و ابيات مصنوع ، مىگفتم و عزّ وصول يافته خلعت قبول مىپوشيدم . » « 1 » باز راجع به اين موضوع ، چنين اظهار كرده كه به خواجه هاشم مزارى نام كه از رجال بانفوذ زمان او بوده ، قصيدهاى مدحيّه گفته ، به او تقديم كرده و جايزه گرفته است : « فقير قصيدهء مصنوعى در مدح ايشان گفتم و درر معانى بسيار ، سفتم و هيچيك از ابيات قصيده را ، خالى و عارى از صنعتى نگذاشتم و اسامى آن صنايع را به سرخى ، بر صدر ابيات نوشته و آيات و احاديث و كلام عرب كه دلالت بر آن صنايع داشت ، در جنب آن مرقوم گردانيده ، به ملازمت شريف ايشان رفتم ؛ بعد از ملاحظه و مطالعهء آن عنايت كرده فرمودند كه : طبعت دقيق و سخنت به تحقيق ظاهر مىشود . . . بعد از آن اين كمينه را ، به جايزهء كرامند و صلهء ارجمند ، مخصوص گردانيدند . » « 2 » در قسمت خطاطى نيز ، مطربى دست رسا داشته است . بنا به گفتهء خودش ، او چند اثر را از جمله ، تذكرهء نثارى و ديوان فيضى دكنى را با خط زيبا ، كتابت نموده است . بدينطريق محمد مطربى ، تا سنّ هفتاد سالگيش ، در سمرقند و بخارا ، عمر به سر برده ، سپس در فكر سفر هندوستان مىافتد ؛ به همين مناسبت همچون تحفهء ارزنده ،
--> ( 1 ) . مطربى ، تذكرة الشعرا ، ورق 111 ب . ( 2 ) . همان ، ورق 85 ب .